مجموع : 0 تومان
دانلودی انتخاب نشده است

دانلود مقاله بررسی مجازات اعدام

8 / 10
از 2 کاربر

دانلود مقاله بررسی مجازات اعدام به بررسی جایگاه اعدام در ادیان مختلف و قانون ایران و فلسفه فقهی و حقوقی آن میپردازد. دانلود مقاله حقوقی بررسی مجازات اعدام به صورت رایگان است. با دانلود مقالات حقوقی ازتب مقالات حقوقی میتوانید از مقالات رایگان این پایگاه استفاده کنید.

نام مقاله: بررسی مجازات اعدام
نویسنده:مرضیه سادات آقامیرسلیم
تعداد صفحات:6 صفحه

به نام خدا

بررسی مجازات اعدام

الف: معنای لغوی و اصطلاحی اعدام

اعدام در لغت به معنای نیست کردن، کشتن، به قتل رساندن و به عدم انداختن است و در اصطلاح شدیدتر و مهمترین نوع مجازات است که به حیات مجرم خاتمه میدهد. اعدام، مجازاتی جنایتی، ترهیبی و ترذیلی است که هدف از آن طرد ابدی مجرم از جامعه است و معمولاً نسبت به مجرمانی اعمال میشود که شدیدترین جرائم را مرتکب شده اند و برای جامعه خطرناک و غیرقابل اصلاح و گذشت هستند. سلب حیات بزهکاران پیشینه دیرینه در تاریخ حیات اجتماعی بشر دارد و در طول تاریخ درمیان اقوام و ملل گوناگون اعمال میشده است. لیکن دادگاه ها در باره اعدام، جرایمی که مشمول این مجازات میشوند، کیفیت اجرای آن و گاه طبقه اجتماعی محکومان به اعدام، متفاوت است.[1]

ب: مجازات اعدم در ادیان آسمانی

1-دین زرتشت:

مهمترین اثر مدون شریعت زرتشت کتاب اوستاست که مشتمل بر پنج جزء است و پیرامون احکام جزایی باید به «وندیداد» مراجعه کرد. مطابق آیات 50 تا 55 در باب ازدواج، کسانی که ازدواج نکنند و بدون زن و فرزند بمانند، مستحق مرگر هستند. در آیات 49 تا 57 باب نهم، برای کسانی که بدون دانستن آیین مربوط به غسل، میتی را غسل دهند، مجازات مرگ با زجر نظر گرفته شده اسات. کیفر زنا و لواط نیز اعدام است. درباب مجازات زانی و زانیه مقرر شده است هرگاه زن و مردی بیرون از آیین زناشویی آمیزش کنند، نخستین بار آنها را تازیانه میزنند، دومین بار آنها را گرد شهر میگردانند، سومین بار آنها را در بند جاوید می نهند یا اعدام میکنند. همچنین سقط جنین جزو بدترین گناهان بوده و مجازات اعدام داشته است. وضع چنین مجازات سنگینی، نشان دهنده اهمیتی است که واضع برای ازدواج، تشکیل خانواده، بقاء نسل، رعایت نظافت و اجرای آیین های مذهبی قائل بوده است.[2]

2- دین یهود:

درباره مجازات اعدام در دین یهود باید به «تورات» مراجعه کرد. کیفرها در شریعت موسی بسیار شدید هستند. بدعت فردی، بدعت گروهی، دعوت به بدعت و حتی خواب بدعت مجازات مرگ دارد. کسی که خدایان غیر را عبادت کند، سنگسار میشود. آدم دزدی لعنت فرستادن بر پدر و مادر، کارکردن در روز شنبه، زنا، لواط، آمیزش با حیوانات، قتل عمد و ضرب جرح نیز مستوجب مجازات اعدام هستند.

3-دین مسیحیت

برخلاف دین یهود که مجازات های بسیاری را وضع کرده است، در «انجیل» مجازاتهای اندکی مقرر شده و واکنش ها بیشتر ارشادی است تا تهدیدآمیز و سزا دهنده. چنانچه مجازات مرگ فقط در مورد ارتداد مطرح شده است. که البته جرم و مجازات آن اختصاصی به مسیحیت ندارد و در همه ادیان آسمانی و حتی ادیان غیر الهی نیز یافت میشود.[3]

4-دین اسلام:

در منابع اسلامی اعم از کتاب و سنت، جرائم مستوجب اعدام به سه دسته تقسیم شده اند:

1-4) جرائمی که منجر به قتل عمدی شخصی که مستحق قتل نیست میشود و بنابر آیه 45 سوره مائده مشمول حکم قصاص است: «وَ کَتَبْنا عَلَيْهِمْ فيها أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَ الْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَ الْأَنْفَ بِالْأَنْفِ وَ الْأُذُنَ بِالْأُذُنِ وَ السِّنَّ بِالسِّنِّ وَ الْجُرُوحَ قِصاصٌ فَمَنْ تَصَدَّقَ بِهِ فَهُوَ کَفَّارَةٌ لَهُ وَ مَنْ لَمْ يَحْکُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِکَ هُمُ الظَّالِمُون» (در تورات برای بنی اسرائیل مقرر داشتیم که جان در برابر جان، چشم در برابر چشم، بینی در برابر بینی، گوش در برابر گوش و دندان در برابر دندان و هر زخمی را قصاص است و هر کس از آن درگذرد کفاره گناهان اوست و هرکس به احکامی که خداوند نازل کرده است حکم نکند ستمگر است.) قصاص نفس در این موارد حکم الهی و جعل شارع است و اجرای آن حقی است که برای اولیای دم مقتول ایجاد میشود و آنها می توانند با گرفتن عوض یا بدون عوض، قاتل را عفو کنند. (سوره بقره آیات 178-179)

2-4) برخی از جرائم حدی که شارع مقدس برای مرتکب آنها مجازات اعدام تعیین کرده است. این حکم برخلاف حکم قصاص نفس قابل عفو و گذشت نیست. جرائم حدی مستوجب اعدام را میتوان به سه دسته تقسیم کرد:

دسته اول: جرائم جنسی مستوجب اعدام حدی مانند زنای محصنه، زنای به عنف، زنا با محارم و لواط.

دسته دوم: جرایم علیه دین و امنیت اجتماعی مانند محاربه و افساد فی الارض (سوره مائده آیات 33-34)، ارتداد، نفاق (سوره نساء آیات 88-89)

دسته سوم: تکرار جرایئم خاص بعد از سه یا چهار مرتبه که در مرتبه سوم یا چهارم مستوجب اعدام میشود، مانند شرب خمر و زنای غیرمحصنه.

3-4) تعزیرات و احکام حکومتی مستوجب اعدام: جرائم تعزیری جرائمی هستند که در منابع اسلامی مجازات خاصی برای آنها در نظر گرفته نشده و تعیین آن برعهده حاکم شرع است و جرائم تعزیری خاصی هستند که مجازات آنها طبق نظر برخی از حقوقدانان و فقهای اسلامی اعدام است. همچنین حکومت اسلامی می تواند درصورت تشخیص مصلحت و برای حفظ نظام اسلامی، اقدام به جرم انگاری کند و مجازات اعدام را به عنوان حکم حکومتی تحمیل نماید.

ج: مشروعیت مجازات اعدام (قصاص نفس) در اسلام

مجازات های اسلامی از جمله اعدام برمبنای دلایل اربعه استوار است و لذا مشروعیت آنها قابل تردید و انکار نیست. این دلایل عبارتند از:

1-قرآن

اعدام از واژه های غیرمصرح قرآنی است که میتوان در باره آن با واژه های ذیل مطالعه کرد:

1-1-قتل به معنای کشتن و صلب به معنای دار زدن، مانند آیه 33 سوره مائده: «إِنَّما جَزاءُ الَّذينَ يُحارِبُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَساداً أَنْ يُقَتَّلُوا أَوْ يُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَيْديهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ مِنْ خِلافٍ أَوْ يُنْفَوْا مِنَ الْأَرْضِ ذلِکَ لَهُمْ خِزْيٌ فِي الدُّنْيا وَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ عَظيمٌ» (کیفرکسانی که با خدا و پیامبرش میجنگند و در زمین به فساد میکوشند این است که کشته یا به دار آویخته شوند یا دست و پایشان در جهت مخالف قطع شود یا از سرزمین خود تبعید شوند، این رسوایی آنهاست در دنیا و در آخرت نیز عذابشان بزرگ است)

2-1-ذبح به معنای سر بریدن و گردن زدن، مانند آیه 49 سوره بقره: «وَ إِذْ نَجَّيْناکُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَکُمْ سُوءَ الْعَذابِ يُذَبِّحُونَ أَبْناءَکُمْ وَ يَسْتَحْيُونَ نِساءَکُمْ وَ في‏ ذلِکُمْ بَلاءٌ مِنْ رَبِّکُمْ عَظيمٌ» (هنگامی که فرعونیان به شدیدترین وجه آزارتان میدادند و پسرانتان را سر میبریدند و زنانتان را (برای کنیزی) زنده نگه میداشتند، از ظلم آنها نجاتتان دادیم که در این برای شما از سوی پروردگارتان آزمایش بزرگی بود.)

3-1- رجم به معنای سنگسار کردن، مانند آیه 91 سوره هود: «

قَالُوا يَا شُعَيْبُ مَا نَفْقَهُ كَثِيرًا مِمَّا تَقُولُ وَإِنَّا لَنَرَاكَ فِينَا ضَعِيفًا وَلَوْلَا رَهْطُكَ لَرَجَمْنَاكَ وَمَا أَنْتَ عَلَيْنَا بِعَزِيزٍ» (گفتند: ای شعیب! بسیاری از گفته هایت را نمیفهمیم و در میان خود، تو را ناتوان میبینیم و اگر به احترام قبیله ات نبود، سنگسارت میکردیم و تو در برابر ما قدرتی نداری.) در بررسی آیات قرآن پیرامون اعدام، دو نوع اعدام را میتوان شناسایی کرد:

نوع اول اعدام ناحق و ظالمانه است. مانند کشتن پیامبران خدا، آیه 61 سوره بقره و آیه 21 سوره آل عمران

نوع دوم اعدام به حق و عادلانه است. مانند اعدام قاتل در برابر جنایت وی یا قصاص نفس، آیه 178 و 179 سوره بقره.

2-سنت

روایات بسیاری از امامان معصوم (ع) پیرامون مجازات اعدام نقل شده است که برخی از آنها عبارتند از:

1-2- روایتی از امام صادق: هرکس مؤمنی را عمداً به قتل برساند باید در مقابل کشته شود مگر اینکه اولیای دم به دیه مقتول رضایت داده و از قصاص وی بگذرند یا اینکه بالاتر از دیه یا کمتر از آن بگیرند که البته این عمل در هر صورت برای آنها از نظر اسلام جایز است.[4]

2-2-محمد بن الحسن باسناده عن الحسین بن سعید عن ابن ابی عمیر عن حماد عن الحلبی و عن عبدالله بن مغیره و النضربن سوید جمیعاً عن عبدالله بن سنان قال: «سمعت ابا عبدالله یقول: من قتل مومناً متعمداً قید منه الا ان یرضی اولیاء المقتول  ان یقبلوا الدیه، فان رضوا بالدیه  و احب ذلک القاتل فادیه» (اگر کسی مؤمنی را عمداً به قتل برساند، قصاص میشود مگر اینکه صاحبان خون، وی را با تبدیل قصاص به دیه و یا سایر مصالحات آزاد کنند.[5]

3- اجماع

قصاص و احکام آن از مسائلی است که پیرامون آن اجماعاتی صورت گرفته است و اگر این اجماعات به خطا رفته بود، طبق فرموده  حضرت محمد (ص) که: «امت من هرگز به خطا اجماع نمیکنند»، امام عصر (عج) حاضر شده و حقیقت را برای آنها آشکار میساخت. لازم به ذکر است که همه فقهای سلف و معاصر درباره قصاص ادعای اجماع کرده اند.[6]

4- عقل:

عقل سلیم ضرورت قصاص و نقش مؤثر آن را در تأمین نظم، امنیت، حیات اجتماعی و کاستن از جرایم تأیید میکند. قصاص نه تنها موجب تشفی خاطر اولیای دم می شود بلکه مایه حیات سایر انسانها و جلوگیری از تکرار جرایم مشابه و انتقام جویی های فردی است. کشورهایی که با هدف حفظ حیات و کاستن از خشونت تعداد جرایم، مجازات اعدام را لغو کرده اند به چنین نتایجی دست نیافته اند.[7]

د: اهداف مجازات اعدام (قصاص نفس) در اسلام

برخی از مهمترین اهدافی که از اجرای مجازاتها به ویژه اعدام دنبال میشود عبارتند از:

1-تأمین عدالت:

مجرم با ارتکاب جرم از یک سو قانون را نقض کرده و حرمت احکام الهی را میشکند و از سوی دیگر به مجنی علیه و سایر افراد جامعه آسیب و ضرر رسانده، عواطف و احساسات آنها را جریحه دار و نظم و امنیت اجتماعی را مختل میکند؛ لذا چنین فردی عقلاً و قانوناً مستحق مجازات میشود. عدالت در مفهوم ابتدایی خود اقتضاء میکند که مجرم به همان صورتی که مرتکب جرم شده است، مجازات شود. نقش قصاص به عنوان مجازات جرم قتل عمد نیز جزء تأمین عدالت نیست. قصاص نفس تساوی کامل میان جرم و مجازات را برقرار میکند. هرچند که اعدام تنها راه برخورد با قاتل نیست و در تعلیمات اسلامی، عفو و گذشت بر اجرای قصاص ترجیح داده شده است.

2-حفظ نظم و امنیت اجتماعی:

اسلام هم به جنبه های فردی زندگی و هم به جنبه های اجتماعی زندگی او توجه داشته است زیرا رسیدن به کمال سعادت دنیا و آخرت در گرو اصلاح فرد و اجتماع است و این دو از یکدیگر جدا نیستند. لذا یکی از اهداف وضع مجازاها، اصلاح جامعه و تأمین نظم و امنیت آن است به ویژه در شرایطی که اعمال مجرمانه به آسیب رسانده و خطر فساد و تباهی سلامت زندگی اجتماعی را تهدید کرده است. چنانچه جرائم به ویژه قتل با واکنش سریع و مجازات مناسب پاسخ داده شوند، امکان رشد و تعالی انسان در جامعه ای سالم فراهم خواهد شد.

3- بازدارندگی:

جلوگیری از تکرار جرم توسط مجرم و پیشگیی از ارتکاب جرائم توسط سایر مردم از مهمترین اهدافی است که اسلام دنبال میکند. تاکنون هیچ مجازاتی نتوانسته است مانند اعدام انسانها را از ارتکاب قتل باز دارد و قاتلان را به سزای عملشان برساند. به بیان دیگر، مهمترین هدف اجرای مجازات اعدام، بازدارندگی و ارعاب عمومی است. در متون اسلامی نیز حفظ حیات انسانها که از طریق تأثیر بازدارندگی این مجازات و جلوگیری از انتقام جویی های فردی میسر میشود، مهمترین کارکرد قصاص نفس است. قصاص نفس موجب تشفی خاطر صاحبان خون شده و مانع از آن میشود که به انتقام جویی و خونریزی روی آورده و زندگی انسانهای بی گناه را به خطر اندازد. همچنین مجازات اعدام با تهدید حیات انسانها که با ارزشترین حق نزد هر انسانی است، کسانی را که اندیشه قتل دیگری در سر میپروراند، منصرف سازد.[8]

 


[1]- ایمانی، عباس، فرهنگ اصطلاحات حقوق کیفری، تهران، نشر آریان، چاپ اول 1382، ص 64.

[2]- لسانی، ابوالفضل، مجازات اعدام در آیین زرتشت، نوشته شده در اسفند 1383، قابل دسترسی در پایگاه اینترنتی:www.hoghooghdanan.com/Lawblog.18,2006.AccessedNavember

[3]- شمس ناتری، محمد ابراهیم، بررسی تطبیقی مجازات اعدام، قم، نشر تبلیغات اسلامی، چاپ اول، 1378، ص37-42.

[4]- صدر عاملی، حسن، وسائل الشیعه، تهران، مکتبه الاسلامیه، چاپ ششم، 1367، جلد 19، ص 37، باب 19، حدیث 1.

[5]- همان، حدیث 3.

6- عباس زاده، حسن، جرمها و مجازاتها در اسلام، تهران، نشر آیدین، چاپ اول، 1378، ص 232.

[7]- نورمان، مارسل، مجازات مرگ، ترجمه ابوالحسن سروقدم، مشهد، نشر آستان قدس رضوی، چاپ اول، 1373، ص 116.

[8]-خسروشاهی، قدرت الله، فلسفه قصاص از دیدگاه اسلام، نشر بوستان کتاب قم، چاپ اول 1380، صص 196-191.

ارسال نظر

عنوان نظر :
نام شما :
ایمیل :
نمایش همه
علاقه مندی ها ()